THÔNG TƯ 36/2026/TT-BKHCN: DOANH NGHIỆP NHẬP KHẨU CẦN LÀM GÌ KHI ĐĂNG KÝ KIỂM TRA CHẤT LƯỢNG HÀNG HÓA?
Ngày 30/6/2026, Bộ Khoa học và Công nghệ chính thức ban hành Thông tư 36/2026/TT-BKHCN về Danh mục sản phẩm, hàng hoá có mức độ rủi ro trung bình, mức độ rủi ro cao thuộc trách nhiệm quản lý của Bộ KH&CN.
Bối cảnh mới trong quản lý chất lượng hàng hóa nhập khẩu
Từ năm 2026, hoạt động quản lý chất lượng sản phẩm, hàng hóa tại Việt Nam bước sang một giai đoạn mới với việc ban hành Nghị định 37/2026/NĐ-CP và Thông tư 36/2026/TT-BKHCN.
Nếu trước đây doanh nghiệp quen thuộc với khái niệm “hàng hóa nhóm 2”, thì hiện nay cơ quan quản lý đã chuyển sang phương thức quản lý theo mức độ rủi ro của sản phẩm, hàng hóa.
Sự thay đổi này tác động trực tiếp đến:
– Doanh nghiệp nhập khẩu;
– Nhà sản xuất trong nước;
– Chủ sở hữu thương hiệu nước ngoài;
– Nhà phân phối thiết bị điện, điện tử;
– Doanh nghiệp kinh doanh sản phẩm công nghệ, viễn thông, vật liệu xây dựng, đồ chơi trẻ em và nhiều nhóm hàng hóa khác.
Thông tư 36/2026/TT-BKHCN thay đổi gì?
Chuyển từ “hàng hóa nhóm 2” sang quản lý theo mức độ rủi ro.
Thông tư 36/2026/TT-BKHCN ban hành danh mục sản phẩm, hàng hóa thuộc phạm vi quản lý của Bộ Khoa học và Công nghệ theo hai mức độ:
Sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro cao
Đây là nhóm hàng hóa có khả năng gây ảnh hưởng lớn đến sức khỏe con người, môi trường hoặc an toàn xã hội.
Ví dụ:
Đồ chơi trẻ em;
Thép làm cốt bê tông;
Xăng dầu;
Dầu nhờn động cơ;
Thiết bị điện, điện tử;
Thiết bị vô tuyến điện và viễn thông.
Sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro trung bình
Là các sản phẩm có nguy cơ thấp hơn nhưng vẫn cần được kiểm soát thông qua các cơ chế đánh giá sự phù hợp.
Mỗi sản phẩm đều được gắn với mã HS và QCVN áp dụng
Đây là một trong những điểm tiến bộ nhất của Thông tư 36.
Doanh nghiệp có thể dễ dàng:
– Xác định sản phẩm thuộc diện quản lý hay không;
– Đối chiếu mã HS;
– Xác định quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN) áp dụng;
– Lựa chọn đúng phương thức đánh giá sự phù hợp.
Việc này giúp giảm đáng kể tình trạng áp sai quy định hoặc thực hiện không đầy đủ hồ sơ tuân thủ.
Nghị định 37/2026/NĐ-CP thay đổi cách thức kiểm tra chất lượng như thế nào?
Quản lý theo rủi ro thay vì kiểm tra đồng loạt.
Thay vì áp dụng một cơ chế giống nhau cho tất cả doanh nghiệp, Nghị định mới hướng đến:
– Phân loại mức độ rủi ro;
– Tăng cường hậu kiểm;
– Giảm tiền kiểm;
– Khuyến khích doanh nghiệp tuân thủ tốt;
– Đẩy mạnh số hóa thủ tục hành chính.
Điều này giúp giảm thời gian thông quan nhưng đồng thời yêu cầu doanh nghiệp phải chủ động hơn trong việc chứng minh sự phù hợp của sản phẩm.
Khi nào doanh nghiệp phải đăng ký kiểm tra chất lượng nhà nước?
Quy trình đăng ký kiểm tra chất lượng hàng hóa nhập khẩu theo quy định mới
Bước 1: Xác định mã HS của sản phẩm
Đây là bước quan trọng nhất.
Một mã HS khác nhau có thể dẫn đến:
Khác quy chuẩn áp dụng;
Khác cơ quan quản lý;
Khác phương thức đánh giá;
Khác thủ tục nhập khẩu.
Bước 2: Xác định sản phẩm thuộc nhóm rủi ro nào
Doanh nghiệp cần đối chiếu với danh mục ban hành kèm theo Thông tư 36/2026/TT-BKHCN.
Kết quả sẽ xác định:
Rủi ro cao;
Rủi ro trung bình;
Hoặc không thuộc phạm vi quản lý.
Bước 3: Xác định QCVN áp dụng
Một sản phẩm có thể chịu đồng thời nhiều quy chuẩn kỹ thuật quốc gia.
Đây là lỗi phổ biến khiến nhiều doanh nghiệp bị thiếu hồ sơ hoặc phải thử nghiệm bổ sung.
Bước 4: Thực hiện thử nghiệm và đánh giá sự phù hợp
Tùy từng nhóm sản phẩm:
Nhóm rủi ro cao
Thông thường phải:
Thử nghiệm theo QCVN;
Chứng nhận hợp quy;
Công bố hợp quy theo quy định.
Nhóm rủi ro trung bình
Có thể:
Tự đánh giá sự phù hợp;
Hoặc thuê tổ chức đánh giá được công nhận.
Bước 5: Đăng ký kiểm tra chất lượng
Bước 6: Thông quan và hậu kiểm
Hậu kiểm sẽ trở thành xu hướng chính
Doanh nghiệp không nên cho rằng:
Thông quan xong là hoàn thành nghĩa vụ.
Cơ quan quản lý vẫn có thể:
Lấy mẫu trên thị trường;
Kiểm tra đột xuất;
Yêu cầu thu hồi sản phẩm không phù hợp;
Xử phạt vi phạm hành chính.
Doanh nghiệp nên chuẩn bị gì từ bây giờ?
Để sẵn sàng cho các quy định mới, doanh nghiệp nên:
✅ Rà soát toàn bộ danh mục sản phẩm đang kinh doanh
✅ Kiểm tra lại mã HS
✅ Đánh giá các QCVN đang áp dụng
✅ Xác định sản phẩm thuộc mức độ rủi ro nào
✅ Chuẩn bị hồ sơ thử nghiệm và chứng nhận phù hợp
✅ Theo dõi lộ trình áp dụng các văn bản mới
Kết luận
Thông tư 36/2026/TT-BKHCN và Nghị định 37/2026/NĐ-CP đánh dấu bước chuyển quan trọng từ mô hình quản lý theo danh mục hàng hóa nhóm 2 sang mô hình quản lý theo mức độ rủi ro.
Trong thời gian tới, doanh nghiệp không chỉ cần quan tâm đến việc sản phẩm có thuộc diện quản lý hay không, mà còn phải hiểu rõ mức độ rủi ro, quy chuẩn kỹ thuật áp dụng, phương thức đánh giá sự phù hợp và nghĩa vụ đăng ký kiểm tra chất lượng tương ứng.
Việc chủ động rà soát và chuẩn bị hồ sơ tuân thủ ngay từ giai đoạn đầu sẽ giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro pháp lý, hạn chế chậm trễ trong thông quan và nâng cao khả năng tiếp cận thị trường một cách bền vững.
