PHƯƠNG THỨC 3 CHỨNG NHẬN HỢP QUY LÀ GÌ? NHỮNG NHÓM SẢN PHẨM ÁP DỤNG THEO THÔNG TƯ 36/2026/TT-BKHCN VÀ SỰ KHÁC NHAU VỚI PHƯƠNG THỨC 5

Vì sao doanh nghiệp cần quan tâm đến phương thức 3 trong năm 2026?

Năm 2026 đánh dấu sự thay đổi lớn trong hệ thống quản lý chất lượng sản phẩm, hàng hóa tại Việt Nam khi Bộ Khoa học và Công nghệ liên tiếp ban hành:

Thông tư 14/2026/TT-BKHCN quy định về hoạt động đánh giá sự phù hợp, công bố hợp quy và các phương thức chứng nhận.

Thông tư 36/2026/TT-BKHCN ban hành Danh mục sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro trung bình và rủi ro cao thuộc phạm vi quản lý của Bộ Khoa học và Công nghệ, đồng thời quy định phương thức đánh giá sự phù hợp tương ứng đối với từng nhóm sản phẩm.

Điều này đồng nghĩa với việc doanh nghiệp không còn lựa chọn phương thức chứng nhận một cách tùy ý mà phải áp dụng đúng phương thức được quy định đối với từng sản phẩm.

Phương thức 3 là gì?

Theo quy định về các phương thức đánh giá sự phù hợp trong Thông tư 14/2026/TT-BKHCN, phương thức 3 là:

Thử nghiệm mẫu điển hình kết hợp với đánh giá quá trình sản xuất và giám sát thông qua thử nghiệm mẫu lấy tại nơi sản xuất hoặc trên thị trường.

Nói một cách dễ hiểu, doanh nghiệp sẽ được đánh giá trên hai nội dung chính:

– Thử nghiệm mẫu đại diện của sản phẩm;

– Đánh giá điều kiện và quá trình sản xuất tại nhà máy.

Sau khi được cấp chứng nhận, tổ chức chứng nhận sẽ tiếp tục thực hiện giám sát định kỳ bằng cách lấy mẫu tại nơi sản xuất hoặc trên thị trường để kiểm tra sự phù hợp.

Thông tư 36/2026 quy định những sản phẩm nào áp dụng phương thức 3?

Qua rà soát Phụ lục ban hành kèm theo Thông tư 36/2026/TT-BKHCN, phương thức 3 hiện được áp dụng đối với một số nhóm sản phẩm có mức độ rủi ro mà Bộ KH&CN đánh giá là phù hợp với hình thức giám sát theo quá trình sản xuất và thử nghiệm mẫu định kỳ, điển hình như:

1. Pin Lithium rời dùng cho điện thoại di động

Đây là nhóm sản phẩm thuộc lĩnh vực an toàn bức xạ và hạt nhân.

Theo Thông tư 36, sản phẩm này được áp dụng: Phương thức 3; hoặc Phương thức 7.

Sau khi được chứng nhận hợp quy, doanh nghiệp thực hiện công bố hợp quy trước khi đưa sản phẩm lưu thông trên thị trường.

2. Một số sản phẩm được quy định trực tiếp trong từng Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN)

Thông tư 36 không quy định duy nhất một phương thức cho tất cả sản phẩm.

Đối với mỗi nhóm hàng hóa, Bộ Khoa học và Công nghệ dẫn chiếu đến QCVN tương ứng và chỉ rõ phương thức đánh giá được phép áp dụng.

Ví dụ:

Có nhóm chỉ áp dụng PT5 và PT7

Có nhóm áp dụng PT3 và PT7

Có nhóm cho phép tự đánh giá

Có nhóm bắt buộc chứng nhận hợp quy bởi tổ chức chứng nhận được chỉ định hoặc được công nhận.

Do đó, doanh nghiệp cần tra cứu đúng quy chuẩn kỹ thuật của sản phẩm thay vì mặc định lựa chọn phương thức 3 hoặc phương thức 5.

Những nhóm sản phẩm KHÔNG áp dụng phương thức 3

Theo Thông tư 36/2026, khá nhiều nhóm sản phẩm rủi ro cao vẫn không áp dụng phương thức 3 mà áp dụng phương thức 5 kết hợp phương thức 7, ví dụ:

– Xăng, nhiên liệu điêzen và nhiên liệu sinh học;

– Ethanol nhiên liệu;

– Khí dầu mỏ hóa lỏng (LPG).

Các sản phẩm này yêu cầu mức độ kiểm soát cao hơn nên Bộ KH&CN quy định áp dụng phương thức 5 để đánh giá quá trình sản xuất và duy trì giám sát định kỳ.

Phương thức 3 khác gì phương thức 5?

Doanh nghiệp cần làm gì trước khi lựa chọn phương thức chứng nhận?

Trước khi tiến hành chứng nhận hợp quy, doanh nghiệp nên thực hiện theo trình tự sau:

Bước 1: Xác định sản phẩm thuộc Danh mục của Thông tư 36/2026 hay không.

Bước 2: Xác định QCVN áp dụng cho sản phẩm.

Bước 3: Kiểm tra phương thức đánh giá sự phù hợp được quy định trong QCVN và Thông tư 36.

Bước 4: Lựa chọn tổ chức chứng nhận được chỉ định hoặc được công nhận để thực hiện đánh giá.

Việc lựa chọn sai phương thức có thể khiến hồ sơ công bố hợp quy hoặc kiểm tra chất lượng nhà nước không được chấp nhận, phát sinh thời gian và chi phí không cần thiết.